پایان نامه مقایسه خلاقیت دانش آموزان تیزهوش و عادی

۱-۶- تعریف مفهومی‌و عملیاتی متغیرها

انگیزه پیشرفت

تعریف مفهومی: گیج و برلاینر (۱۹۹۲) انگیزه پیشرفت را به صورت میل یا علاقه به موفقیت کلی یا موفقیت در یک فعالیت خاص تعریف کرده­اند. موری، انگیزه پیشرفت را این گونه تعریف کرد: به نتیجه رساندن کار دشوار، دست کاری یا سازمان دادن اشیاء، افراد و عقاید، چیره شده بر موانع، دست یابی به معیار عالی، رقابت با دیگران و پیش افتادن از آنها (شولتز و شولتز، ۱۹۹۸؛ ترجمه سید محمدی، ۱۳۸۴).

تعریف عملیاتی: انگیزه پیشرفت در این پژوهش به وسیله پرسشنامه انگیزه پیشرفت[۱] که توسط هرمانز[۲] (۱۹۷۰) ساخته شده استفاده می‌شود.

تعریف مفهومی‌خلاقیت

گیلفورد (۱۹۵۰) معتقد است خلاقیت مجموعه ای از  توانایی‌ها  و خصیصه هاست که موجب تفکر خلاق می‌شود. ورنون[۳] (۱۹۸۹) خلاقیت را توانایی شخص در ایجاد ایده، نظریه ها،  بینش‌ها   یا اشیای جدید و بازسازی در علوم و سایر زمینه‌ها  می‌داند که بوسیله متخصصان به عنوان پدیده ای ابتکاری و از لحاظ علمی، زیبا شناسی، فناوری و اجتماعی با ارزش قلمداد می‌شود. سیمونتون[۴](۲۰۰۳)خلاقیت را توانایی تولید ایده‌های اصلی و سازگارانه می‌داند. معمولاً برای خلاقیت چهار بعد در نظر گرفته می‌شود که عبارتند از :

• سیالی: در این بعد فکر درگیر عقایدی است که در یک حیطه خاص ذهنی و فکری شامل تعدادی جواب و عقیده ممکن است. بنابراین، بیشترین ایده وبیشترین تداعی صرف نظر از صحت آنها مورد نظر است.
• انعطاف پذیری : فردی که دارای ویژگی انعطاف پذیری است همیشه راه‌های گوناگون را مورد آزمایش قرار می‌دهد، اگر آجری به او نشان دهند می‌تواند کاربردهای مختلفی برای آن پیشنهاد می‌کند. وی غالباً به کاربرد‌های غیر معمول چیزها می‌اندیشد. فرد خلاق در صورت تغییرشکل و یا مطرح کردن آن از بعدی دیگر، قدرت و توانایی لازم را برای تغییر در جهت فکر خود دارد.
• بسط: آفرینش­گری تنها شامل ابداع نیست، بلکه در برگیرنده ابداعی است که به صورت موفقیتی خلاق تحقق می‌یابد. از این رو، آفرینش­گر نه تنها دارای ایده‌های تازه است، بلکه آنها را تعقیب نیز می‌کند.
• ابتکار(اصالت)­یا تازگی: ابتکار از وسیع ترین ویژ گی‌های آدمی‌است. این ویژگی دربرگیرنده توانایی‌هایی مانند: ابراز عقیده، رهیابی و استفاده از چیزها یا موقعیت‌ها به روش غیر معمول است. این وسعت نظر در آفرینش­گری صحبت از ابتکار را در قالب اصطلاحات ویژه دشوار می‌سازد.

^[۱]. Achievement Montivation Ouestionnaire

^[۲]. Hermans

[۳]. Werneun

[۴]. Simonton

متن کامل پایان نامه

پایان نامه عملکرد تحصیلی دانش آموزان تیزهوش و عادی

تعریف عملیاتی خلاقیت

در پژوهش حاضر منظور از خلاقیت و ابعاد چهارگانه سیالی، انعطاف پذیری، بسط و ابتکار، نمره ای است که فرد از پرسش نامه عابدی (۱۳۷۲) کسب می‌کند.

تعریف عملیاتی سیالی: نمره ای است که فرد از خرده مقیاس سیالی پرسشنامه مداد- کاغذی خلاقیت عابدی (۱۳۷۲) کسب می‌کند.

تعریف عملیاتی انعطاف­پذیری: نمره ای است که فرد از خرده مقیاس انعطاف پذیری پرسشنامه مداد- کاغذی خلاقیت عابدی (۱۳۷۲) کسب می­کند.

تعریف عملیاتی بسط: نمره­ای است که فرد از خرده مقیاس بسط پرسشنامه مداد- کاغذی خلاقیت عابدی (۱۳۷۲) کسب می‌کند.

تعریف عملیاتی ابتکار: نمرهای است که فرد از خرده مقیاس ابتکار پرسشنامه مداد- کاغذی خلاقیت عابدی (۱۳۷۲) کسب می‌کند.

عملکرد تحصیلی

تعریف مفهومی: عملکرد تحصیلی به معنای میزان تسلط و یادگیری فرد از موارد آموزشی ارائه شده طی سال تحصیلی، در کلاس درس است (برات وند، ۱۳۷۶)

تعریف عملیاتی: عملکرد تحصیلی با توجه به معدل دانش­آموز سنجیده می­شود.

متن کامل پایان نامه

پایان نامه تفاوت انگیزه پیشرفت دانش آموزان تیزهوش و عادی

فصل دوم

پیشینه پژوهش

۲-۱- مقدمه

در این فصل به بازنگری مبانی نظری و پیشینه تجربی متغیرهای پژوهش پرداخته می­شود. ابتدا به بررسی مبانی نظری متغیر انگیزه پیشرفت می­پردازیم. سپس در ادامه به مبانی نظری خلاقیت پرداخته می­شود و در نهایت توضیحاتی درباره­ی عملکرد تحصیلی ارایه می­گردد. در قسمت پایانی نیز به بازنگری پیشینه تجربی پژوهش در زمینه­ی رابطه متغیرهای موجود در پژوهش حاضر پرداخته خواهد شد.

۲-۲- پیشینه نظری متغیرهای پژوهش

۲-۲-۱- انگیزه پیشرفت

در قرن جدید با پیشرفت سطح رفاه بشر، شاید دیگر مسائلی مانند نیازهای زیستی نتواند محرک نیرومندی برای به جریان انداختن زندگی بشر باشد و حالتی از پوچی و بیهودگی در حال گسترش است. بنابراین اگر بتوانیم افراد جامعه را به سوی زندگی ای بهتر سوق دهیم، یعنی این نگرش که باید در تمام مراحل زندگی هدفی برای پیشرفت خود داشته باشیم و در واقع انگیزه پیشرفت ایجاد کنیم، می‌توانیم بسیاری از مشکلات روانی را کاهش دهیم. این مسئله در روانشناسی مثبت نگر[۱] حتی به عنوان یک روش درمانی مورد توجه قرار گرفته است. بگونه ای که به فرد می‌آموزند که در هر موقعیتی حتی وقایع ناگوار زندگی به دنبال فرصت‌های ایجاد شده باشد، نه این که در جریان افکار منفی خودکار[۲] خود گرفتار شود. در روانشناسی مثبت نگر، پیشرفت هدف نیست بلکه منظور اصلی ایجاد هدف در زندگی است (کورِی، ساتویندر و ادواردو[۳]، ۲۰۱۰). البته این که فرد خود را گرفتار ملاک‌های رقابتی اجتماعی کند کار درستی نیست، پیشرفت باید با توجه به ملاک‌های فردی و برای تامین نیاز به شکوفایی فرد باشد و فرد باید بیاموزد که بیشتر بر مبنای انگیزه‌های درونی خود رفتار کند تا در صورت عدم موفقیت از مسیر پیش رفت باز نماند (کوهن، فریدریکسون، برون و کان وی[۴]، ۲۰۰۹).

[۱]. Positive psychology

[۲]. negative automatic thought

[۳]. Corey, Satvinder & Eduardo

[۴]. Cohen, Fredrickson, Brown & Conway

متن کامل پایان نامه

پایان نامه خلاقیت دانش آموزان تیزهوش در مقایسه با دانش آموزان عادی

۲-۲-۲- انواع انگیزه پیشرفت

تقسیم بندی هدف گرا[۱]: انگیزه­های پیشرفت به دو دسته اصلی، انگیزه­های عملکردی[۲] و انگیزه­های تبحری[۳]، تقسیم شده‌اند. در ارتباط با انگیزه­های عملکردی شخص می­خواهد شایستگی خود را به دیگران نشان دهد یا آن را بهبود بخشد (مومرستیگ و همکاران، ۲۰۱۱). افراد در انگیزه­های عملکردی معمولاً شایستگی خود را بر اساس یک معیار ارزیابی می­کنند. افراد دارای انگیزه­های عملکردی روی این موضوع تمرکز دارند که توانایی­ها و مهارت­های خود را در مقایسه با دیگران نشان دهند. پیشرفت بر اساس انگیزه­ عملکردی به معنی بهتر عمل کردن نسبت به دیگران است. افراد دارای انگیزه­های تبحری معمولاً شایستگی خود را بر اساس توانایی شخصی ارزیابی می­کنند و توجه خود را بر پرورش دادن شایستگی و تسلط یافتن بر تکلیف متمرکز می­کنند. پیشرفت بر اساس انگیزه­های تبحری به معنی ترقی کردن است (کاپلان و مائهر[۴]، ۲۰۰۷).

پژوهشگران معتقدند تفاوت قائل شدن بین انگیزه­های تبحری و عملکردی بسیار مهم است. انگیزه­های تبحری، در موقعیت‌های پیشرفت (به عنوان مثال، در مدرسه، کار و ورزش)، با شیوه­های تفکر[۵]، احساس و رفتار مثبت و سازنده در ارتباط است، در حالی که انگیزه­های عملکردی، در موقعیت‌های پیشرفت، با شیوه­های تفکر، احساس و رفتار نسبتاً منفی و بی­حاصل ارتباط دارد و فرد ممکن است برای ارتقای مرتبطه خود به فکر پایین آوردن دیگران باشد. از طرف دیگری، انگیزه‌های تبحری بر اساس رقابت نیست اما مشکل این است که ممکن است فرد را از معیارهای جامعه جدا کند. به طور مثال فرد آنقدر در امور هنری پیش رود که به سایر جنبه‌های زندگی توجهی نداشته باشد و در ساده ترین کارهای خود درمانده باشد (زایگلر، شموکل، اگلوف و بوهر[۶]، ۲۰۱۰).

[۱]. goal orientation

[۲]. functional motive

[۳]. skillfully motive

[۴]. Kaplan & Murry

[۵]. thinking style

[۶]. Ziegler, Schmukle, Egloff & Bühner

متن کامل پایان نامه

پایان نامه تفاوت مولفه بسط در دانش آموزان تیزهوش و عادی شهر ایلام

۲-۳- نظریه‌های انگیزش پیشرفت

۲-۳-۱- نظریه تولمن

تولمن[۱] معتقد بود که رفتار هدفمند است. به عنوان مثال، افراد همیشه برای رسیدن به مکان‌های خاصی رانندگی می­کنند یا این که آن‌ها همیشه برای رفتن به مکان خاصی از منزل خارج می­شوند. وقتی که هدف مورد نظر به دست آمد، رفتار نیز متوقف می­شود. علاوه بر این، رفتار شامل شناخت[۲] و دانش[۳] نیز می­باشد. افراد برای رسیدن به هدف­های خود به میزان زیادی به فرضیه­ها[۴] و انتظارت خود وابسته­اند. به عنوان مثال، یک کتاب‌دار وقتی که قفسه کتابخانه را جستجو می­کند، این جستجو از فرضیه­ها یا انتظارات خاصی ناشی می­شود. کتابدار می­داند کجا را بگردد و می‌داند هنگامی‌که آنجا را بگردد چه چیزی خواهد یافت. در مورد اهداف مورد نظر برای انگیزه پیشرفت نیز، فرد بر اساس فرضیه­ها و انتظارات، میزان تمایل خود را تنظیم می­کند زمانی که فرضیه او این باشد که به امکان زیاد می­تواند در کالج نمره الف باشد و توانایی این کار را دارد و پیش­بینی می­کند که در صورت مطالعه مناسب، این هدف دست یافتنی است، در او این تمایل ایجاد می­شود که خود را وارد چالشی[۵] برای نمره الف شدن کند. اما در صورتی که او میزان توانایی خود را پایین­تر از این هدف در نظر بگیرد یا تصور کند که ممکن است به صورت ناعادلانه­ای نمره­دهی انجام می­شود انگیزه­ای برای پیش رفت در مرتبه علمی‌خود در کلاس انجام نمی­دهد (به نقل از پانگ[۶]، ۲۰۱۰)

اصطلاحاتی که تولمن برای هدف و شناخت به کار برد، به ترتیب «خواست[۷]» و «انتظار[۸]» می‌باشند. خواست­ها از نیازهای بدنی[۹] مانند گرسنگی، تشنگی، میل جنسی، خواب و درد سرچشمه می­گیرند. منظور از هدف، تمایل برای به دست آوردن یک پدیده محیطی است که بتواند خواست بدن را ارضا کند. انتظارات زمانی ایجاد می­شوند که افراد قصد دارند پدیده‌هایی را جستجو کنند که خواست­هایشان را ارضا کنند. منظور از شناخت، نقشه شناختی[۱۰] اکتسابی فرد است در مورد این که چه چیزی در محیط به چه چیزی می­انجامد. جستجو­های محیطی برای پدیده‌هایی که خواست­ها را ارضا می­کنند تصادفی نیستند، بلکه همواره انتظارت آن­ها را هدایت می­کنند (به نقل از پانگ، ۲۰۱۰).

[۱]. Tolman

[۲]. cognition

[۳]. knowlege

[۴]. hypothesis

[۵]. challenge

[۶]. Pang

[۷]. demand

[۸]. expectation

[۹]. physiological needs

[۱۰]. cognitive map

متن کامل پایان نامه