پایان نامه شناسایی تأثیر آموزش والد –فرزند بر مشارکت اجتماعی والدین معتاد

۲-۲-۲ ابعاد خود کارآمدی

خود کارآمدی دارای سه بعد است: مقدار، قدرت و عمومیت: مقدار خود کارآمدی: به دشواری مشکلاتی که شخص آمادگی مقابله با آن‌ها را دارد اشاره می‌کند. مثلاً برخی از افراد این نکته را قبول دارند که باید چیزهای جدید را امتحان کنند اما هرگز این کار را انجام نمی‌دهند.

قدرت خود کارآمدی: به اعتقاد راسخ فرد مبنی بر اینکه می‌تواند از عهده یک رفتار دشوار برآید اشاره دارد. قدرت خود کارآمدی به تفاوت بین این فکر که شاید بتوانم این کار را انجام دهم و این فکر که مطمئنم می‌توانم این کار را انجام دهم اشاره دارد.

عمومیت خود کارآمدی: به میزان احساس اطمینان شخص بر خود برای انجام رفتارهای خاص در شرایط و موقعیت‌های مختلف اشاره دارد. بدین معنی که عمومیت خود کارآمدی به توانایی فرد برای دادن مناسب‌ترین پاسخ در تمام موقعیت‌ها اشاره دارد (عابدی،۱۳۸۴).

۳-۲-۲ عوامل اصلی در ایجاد خود کارآمدی

اشخاص باورهای خود کارآمدی‌شان را از اطلاعاتی که از چهار منبع می‌گیرند برداشت می‌کنند. عملکردهای موفقیت‌آمیز، اقناع کلامی، کاهش برانگیختگی فیزیولوژیکی و هیجانی و تجارب نیابتی (شارف، ترجمه فیروزبخت،۱۳۸۱).

۴-۲-۲ عملکردهای موفقیت‌آمیز

منظور بندورا از موقعیت‌های عملکردی این است که موفقیت‌های قبلی انتظارات فرد را بالا می‌برند و خود بسندگی وی را بیشتر می‌کنند و تجربه‌های موفق قبلی نشانه‌های مستقیمی را برای سطح تسلط و شایستگی ما فراهم می‌آورد. موفقیت‌های قبلی،قابلیت‌های ما را نشان می‌دهند و احساس کارایی شخصی مارا تقویت می‌کنند. شکست‌های قبلی، مخصوصاً شکست‌های مکرر در کودکی، احساس کارایی ما را کم می‌کند (شارف، ترجمه فیروزبخت،۱۳۸۱)

مهم‌ترین منبع تعبیری است که افراد از تجربه‌های پیشین خوددارند. افراد در فعالیت‌ها و کارها در گیر می‌شوند، سپس نتایج فعالیت‌هایشان را تعبیر می‌کنند و از این تعبیر باورهای خود را درباره ظرفیت و قابلیت‌های خود توسعه می‌دهند و با این باورها درگیر فعالیت‌های بعدی می‌شود و مطابق آن باورهای دیگری را ایجاد می‌کنند. خصوصاً تعبیر در مورد موفقیت‌ها خود کارآمدی را بالا می‌برد و در مورد شکست‌ها آن را کاهش می‌دهند به جای اینکه تغییری در خود ایجاد کنند. حتی اگر پس از یک تلاش سخت به موفقیتی دست یابند باز هم به تردید خود در مورد کارآمدیشان ادامه می‌دهند. تجارب گذشته تنها اطلاعات خام نیستند و برخی از عوامل بر روی چگونگی پردازش اطلاعات تأثیر دارد بر خود ارزیابی افراد اثر دارد (بندورا،۱۹۸۶، پاجارس،۲۰۰۰، نقل از شماعی زاده،۱۳۸۴).

متن کامل پایان نامه

پایان نامه انسجام اجتماعی والدین معتاد با آموزش مبتنی بر رابطه والد –فرزند

۱-۴-۲-۲ اقناع کلامی

اقناع کلامی به تأثیر تحسین‌ها و تشویق‌های دیگران بر انتظارات اشخاص اشاره دارد. یعنی اینکه به افراد گفته می‌شود آن‌ها توانایی رسیدن به هر چیزی را که می‌خواهند دارند، یا می‌تواند کارایی شخصی را افزایش دهد. برای اینکه قانع سازی کلامی موثر افتند باید واقع‌بینانه باشد (شارف، ترجمه فیروزبخت، ۱۳۸۱).

اشخاص با ترغیب‌های اجتماعی که از سوی دیگران دریافت می‌کنند باورهای خود کارآمدی خود را ایجاد کرده و توسعه می‌دهند. این ترغیب‌ها می‌تواند شامل قضاوت‌های کلامی دیگران باشد. این مشوق‌ها نقش مهمی در رشد باورهای درونی اشخاص بازی می‌کنند. اما ترغیب‌های اجتماعی نباید با ستایش یا موعظه صرف، اشتباه گرفته شود. مشوق‌های موثر باید باورهای افراد را در مورد قابلیت‌هایشان پرورش دهند درحالی‌که درعین‌حال مطمئن شوند که موفقیت برای آن‌ها قابل حصول است. ترغیب مثبت در واقع حکم تشویق را داشته و باورهای خود کارآمدی در اثر تنبیه منفی تضعیف می‌شود و از طریق تشویق‌های مثبت قوت می‌یابند (لوتانز و استاجکویک،۱۹۹۸).

۲-۴-۲-۲ کاهش برانگیختگی فیزیولوژیکی و هیجانی

حالات هیجانی و جسمی مثل اضطراب، استرس، برانگیختگی و حالات خلقی اطلاعاتی را درباره‌ی باورهای خود کارآمدی ایجاد می‌کنند. افراد می‌توانند درجه شایستگی خود را با حالات هیجانی که به هنگام انجام یک کار تجربه می‌کنند ارزیابی کنند. بازتاب‌های هیجانی قوی در کار سرنخ‌های درباره موفقیت یا شکست خواهد داد. هنگامی که آن‌ها افکار منفی یا ترس را درباره قابلیت‌های خود تجربه می‌کنند این بازتاب‌های خلقی می‌تواند خود کارآمدی را پایین آورده و به دنبال آن استرس و افسردگی به اطمینان آن‌ها از عدم کفایت خود کمک نماید. یکی از شیوه‌های افزایش باورهای خود کارآمدی بهبود وضعیت هیجانی و فیزیکی و کاهش هیجانات منفی است. چون افراد قابلیت دارند که از افکار و احساسات خودآگاه شوند. باورهای خود کارآمدی می‌تواند افزایش‌یافته و به طور قاطع حالات روان‌شناختی آن‌ها تحت تأثیر این موضوع است (کن و اسمیت و هلمز،۲۰۰۰، به نقل از شماعی زاده، ۱۳۸۴).

بندورا (۱۹۸۲) اشاره می‌کند که مردم وقتی بیشتر مستعد داشتن انتظار موفقیت هستند که به وسیله‌ی انگیختگی آزارنده احاطه‌شده باشند تا وقتی که دارای تنش بوده و از نظر احساسی آشفته باشند. در فعالیت‌هایی که مستلزم قوت و استقامت هستند مردم خستگی و دردهای خود را به صورت شاخص‌هایی از کارایی بدنی می‌بینند. (شولتز، ترجمه کریمی و همکاران، ۱۳۷۸).

 متن کامل پایان نامه

پایان نامه پذیرش اجتماعی والدین معتاد با آموزش رابطه والد –فرزند

۳-۴-۲-۲ تجارب جانشینی یا نیابتی

تجربه‌های جانشینی عبارت‌اند از مشاهده دیگران و گفتن این جمله به خویش که من هم می‌توانم این کار را انجام دهم. دیدن افرادی که موفقیت‌آمیز عمل می‌کنند، احساس کارایی شخص را تقویت می‌کند، مخصوصاً اگر افرادی که آنها را مشاهده می‌کنیم از نظر توانایی‌ها مشابه خودمان بدانیم. در واقع می‌گوییم:” اگر آنها می‌توانند آن کار را انجام دهند، پس ما هم می‌توانیم” در مقابل دیدن افرادی که شکست می‌خورند، می‌تواند کارایی شخصی ما را کم کند، بنابراین این الگوهای موثر تأثیر مهمی بر احساس‌های کفایت و شایستگی ما دارند. این الگوها همچنین برای برخورد با موقعیت‌های دشوار، راهبردها و روش‌های مناسبی را به ما نشان می‌دهند (شارف، ترجمه فیروزبخت، ۱۳۸۱).

عواملی که می‌تواند الگو گیری را تحت تأثیر قرار دهند چه چیزهائی هستند؟ بندورا و همکاران (۱۹۸۶ و ۱۹۷۷، به نقل از شولتز، ترجمه کریمی و همکاران، ۱۳۷۸) سه عامل را شناسایی کرده‌اند که می‌توانند الگو گیری را تحت تأثیر قرار دهند. ویژگی‌های مشاهده‌کننده و پیام‌های پاداش بخش مربوط به رفتار.

۵-۲-۲ مراحل رشد خود کارآمدی (به نقل از شولتز و شولتز، ترجمه سید محمدی، ۱۳۸۳)

این مراحل عبارت‌اند از: ۱- کودکی ۲- نوجوانی ۳- بزرگسالی ۴- پیری که در اینجا به شرح هر یک می‌پردازیم:

۲-۵-۲-۲ کودکی

کارایی شخصی به تدریج رشد می‌کند. زمانی که کودکان می‌کوستند بر محیط فیزیکی و اجتماعی‌شان اعمال نفوذ کنند، پرورش کارایی شخصی را آغاز می‌نمایند. آن‌ها آموختن توانایی‌هایشان مثل مهارت جسمانی، مهارت اجتماعی و توانایی زبان را آغاز می‌نمایند. آن‌ها آموختن توانایی‌هایشان مثل مهارت جسمانی، مهارت اجتماعی و توانایی زبان را آغاز می‌کنند. این توانایی‌ها تقریباً به طور مستمر به‌کاربرده می‌شوند و عمدتاً از طریق تاثیرشان بر والدین، و محیط عمل می‌کنند. به صورت ایده آل، والدین به فعالیت‌ها و تلاش‌های کودک خود برای برقراری رابطه پاسخ می‌دهند و محیط تحریک‌کننده‌ای را فراهم می‌آورند و اجازه‌ی آزادی رشد کاوش را به کودک می‌دهند.

این تجارب اولیه کارایی سازه برای پسرها و دخترها فرق می‌کنند. بررسی‌ها نشان داده‌اند که مردان دارای کارایی شخصی زیاد به هنگام کودکی روابط گرمی با پدران خود داشته‌اند. مادران آن‌ها متوقع تر از پدرانشان بوده و سطوح بالای عملکرد و موفقیت را انتظار داشتند در مقابل، زنان دارای کارایی شخصی زیاد به هنگام کودکی برای سطوح بالای موفقیت از جانب پدر تحت فشار بوده (اشنی ویناد[۱]، ۱۹۹۵، نقل از زمانی، ۱۳۸۵).

زمانی که دنیای کودک تأثیر همشیرها، همسالان و بزرگسالان دیگر را می‌پذیرد، تأثیر والدین که در سالهای دوران کودکی بسیار مهم بودند، کاهش می‌یابد. معلمان از طریق تاثیرشان بر رشد توانایی‌های شناختی مهارت‌های مسئله گشایی که برای عملکرد کارآمد بزرگسالی حیاتی هستند، بر قضاوت‌های کارایی شخصی اثر می‌گذارند.

[۱] Ashny Vynad

متن کامل پایان نامه

پایان نامه انطباق اجتماعی والدین معتاد با آموزش رابطه والد –فرزند

۲-۵-۲-۲ نوجوانی

تجربیات انتقال نوجوانی شامل کنار آمدن با درخواست‌ها و فشارها، از آگاهی جنسی گرفته تا انتخاب دانشگاه و شغل است. در هر موقعیتی که مستلزم سازگاری است، نوجوانان باید شایستگی‌های جدید ارزیابی‌های جدید از توانایی‌هایشان را ایجاد نمایند. بندورا خاطرنشان ساخت که موفقیت این مرحله انتقالی بین کودکی و بزرگسالی به سطح کارایی شخصی ایجادشده در طول سالهای کودکی بستگی دارد.

۳-۵-۲-۲ بزرگسالی

بندورا را به اوان بزرگسالی و سالهای میانه تقسیم کرد. اوان بزرگسالی مستلزم سازگاری‌های بیشتر با مسائلی چون ازدواج، پدر و مادری و ارتقاء شغلی است. کارایی شغلی زیاد برای عملکرد موفق در این تکلیف‌ها ضروری است. افرادی که کارایی شخصی کمی دارند، نمی‌توانند با این موقعیت‌های اجتماعی برخوردی شایسته داشته باشند و احتمالاً از عهده‌ی سازگاری بر نمی‌آیند.

سالهای میانی بزرگسالی نیز استرس زا هستند، به طوری که افراد زندگی خود را ارزیابی مجدد می‌کنند، با محدودیت‌هایشان مواجه می‌شوند، و احساس کارایی شخصی خود را تصریح مجدد می‌نمایند. افراد میانسال باید توانایی‌ها، مهارت‌ها و هدف‌های خود را ارزیابی مجدد کنند و فرصت‌های تازه‌ای را برای رشد و بیان حال بیابند.

۴-۵-۲-۲ پیری

ارزشیابی‌های کارایی شخصی در پیری دشوار است. توانایی‌های جسمی و ذهنی رو به کاهش، بازنشستگی از کار فعال و کناره‌گیری از زندگی اجتماعی، دور جدیدی از خود ارزیابی را می‌طلبد. پایین بودن خود کارآمدی می‌تواند به صورت نوعی پیشگویی کام بخش تأثیر بیشتری بر کارکرد جسمی و ذهنی بگذارد. اگر معتقد باشیم که دیگر کاری نمی‌توانیم انجام دهیم، پس ممکن است حتی تلاش هم نکنیم به نظر بندورا، خود کارآمدی عامل مهمی در تعیین موقعیت یا شکست ما در سراسر عمر است.

متن کامل پایان نامه

پایان نامه تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر رابطه والد –فرزند بر شکوفایی اجتماعی والدین معتاد

۶-۲-۲ سنجش خود کارآمدی

برای سنجش خود کارآمدی، از راهبرد تحلیل فرد رد تحقیق استفاده می‌شود. در این راهبرد، جزئیات اندازه‌گیری خود کارآمدی فرد پیش از پرداختن به رفتار در موقعیت‌های خاص مشخص می‌شود، بنابراین، از آزمودنی خواسته می‌شود که پس از برگزیدن یک موقعیت مشخص، کارهایی را که می‌تواند انجام دهد و میزان اطمینان خود از انجام موفقیت‌آمیز آن کارها را تعیین کند. این راهبرد نشان می‌دهد که قضاوت خود کارآمدی تنها به موقعیت‌های خاص مربوط است و بیان گر یک حالت کلی نیست که بتوان آن را با پرسشنامه‌ی شخصیت اندازه گرفت؛ برای مثال، از فردی که در یک آزمون زبان شرکت می‌کند، خواسته می‌شود کارهایی را که می‌تواند انجام دهد و میزان اطمینان خود را در انجام موفقیت‌آمیز آن‌ها تعیین کند.

راه‌کارهایی برای غلبه بر ضعف‌ها و رسیدن به خود کارآمدی بالا و موفقیت و تسلط در زندگی

۱-قرار دادن/گرفتن در معرض تجربه‌های موفق از طریق ترتیب دادن هدف‌های قابل‌دسترس و بدین وسیله، افزایش دادن امکان حصول عملکرد.

۲-با قرار دادن/گرفتن شخص در معرض الگوهای مناسبی که رد عمل موفق‌اند و بدین وسیله، افزودن تجربه‌های جانشینی موفق او.

۳-فراهم آوردن متقاعدسازی و تشویق‌های کلامی جهت عملکرد موفق روش‌های مختلفی دارد، از جمله می‌توان گفت که من توانایی عملکرد موفق دارم.

۴-با تقویت برانگیختگی فیزیولوژیکی از طریق رژیم غذایی و برنامه‌های ورزشی، نیرومندی و انرژی حیاطی را می‌توان افزایش داد.

۵-جست‌وجوی ناشناخته‌ها، استقبال از تغییرات و قبول این مطلب که”زیبایی زندگی در تغییرات آن است”.

۶-نسبت به هم نوعان خود احساس تعلق داشتن، عدم خودبینی و از خود راضی بودن.

۷-تحرک و پویایی در مقابله با بی‌عدالتی و کشف یک راه حل خلاق و حفظ آرامش.

۸-توجه به خود تشویقی و نیروهای برانگیزاننده‌ی درونی.

۹-از زندگی شکوه و شکایت نداشتن؛ (فرد بااحساس خود کارآمدی پایین، شکوه‌های خویش را با دیگران در میان می‌گذارد که حمایت آنان را به دست آورد).

۱۰-عدم احساس نگرانی نسبت به کسانی که او را رد می‌کنند.

۱۱-آموختن نکات مفید از شکست، به همان میزان که از موفقیت می‌آموزد.

۱۲-عدم احساس مالکیت نسبت به دیگران و مصونیت نسبت به حسادت.

بندورا این فنون را برای افزایش خود کارآمدی در موقعیت‌هایی از قبیل نواختن یک ابزار موسیقی، سازگار شدن با جنس مخالف، تسلط یافتن بر ریاضیات و مهارت‌های کامپیوتر، ترک سیگار، غلبه بر هراس‌ها و دردهای جسمی، و بهبود یافتن حمله‌ی قلبی به کاربرد (بندورا، ۱۹۹۷).

متن کامل پایان نامه