۲-۴- انواع مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی
۲-۴-۱ ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس
در
حال حاضر رایجترین روش، آموزش ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس (MBSR)
میباشد، که سابق بر این تحت عنوان برنامه کاهش استرس و تنآرامی شناخته
میشد (کابات زین، ۱۹۸۲، ۱۹۹۰). این روش در ساختار طبرفتاری[۱]
و برای دامنه وسیعی از افراد مبتلا به اختلالات مرتبط با استرس و درد مزمن
طراحی شد. روش مذکور، به شکل یک برنامه ۸ تا ۱۰ هفتهای برای گروههایی که
بیش از ۳۰ شرکتکننده دارند، اجرا میشود. به علاوه، جلسات به طور هفتگی و
هر جلسه حدود ۵/۲-۲ ساعت برگزار میگردند. دستور جلسات شامل تمرین
مهارتهای مراقبه، بحث در مورد استرس، روشهای مقابلهای و تکالیف خانگی
میباشند. برای مثال، وارسی بدنی تمرینی است که در آن شرکتکنندگان روی
زمین دراز میکشند و با چشمان بسته توجه خود را به طور متوالی روی نقاط
مختلف بدن معطوف میسازند، و احساسات مربوط به هر ناحیه از بدن به دقت
مشاهده میگردند. در مراقبه نشسته[۲]،
شرکتکنندگان در یک حالت آرام و کاملاً بیدار با چشمان بسته به حسهای
تنفس تمرکز میکنند. از ژستهای یوگا، برای آموزش حضور ذهن از حسهای بدنی
نیز استفاده میشود. هم چنین، شرکتکنندگان، حضور ذهن داشتن را در طول
فعالیتهای روزمره نظیر پیادهروی، ایستادن، و خوردن به کار میگیرند.
شرکتکنندگان در MBSR جهت تمرین این مهارتها خارج از جلسات گروهی، روزانه
حداقل ۴۵ دقیقه، و شش روز در هفته آموزش میبینند. کاستهای شنیداری در
اوایل درمان به کار میروند، اما پس از چند هفته، شرکتکنندگان ترغیب
میشوند تا بدون کاست تمرین کنند. در کلیه تمرینات حضور ذهن، شرکتکنندگان
آموزش میبینند تا بر فعالیتهای خود (نظیر تنفس یا پیادهروی) تمرکز کنند و
در هر لحظه از احوال خود آگاه باشند و هرگاه هیجانات، حسها یا شناختها
پردازش میشوند، بدون قضاوت مشاهده کنند. (کابات زین، ۱۹۸۲).
[۱] – Behavioral Medicine
[۲] – Sitting Meditation
